ကုန္းေဘာင္ေခတ္ တုိင္းေရးျပည္မူဆုိင္ရာ

ျမန္မာ့သမုိင္းကို ေဖာ္ျပရာမွာ က်ေနာ္တုိ႔က အမ်ားအားျဖင့္ နန္းစဥ္မွတ္တမ္းမ်ား၊ လႊတ္ေတာ္မွတ္တမ္း မ်ားကို အားကုိးကာ ျမန္မာ့ဘု၇င္မ်ား၏ အုပ္ခ်ဴ ပ္ပံုမ်ားကို ေလ့လာကာ ထုိေခတ္က အေျခအေနမ်ား၏ ပံုရိပ္မ်ားကို ျပန္လည္ ေဖာ္ျပၾကပါသည္။ ျမန္မာဘုရင္မ်ား၏ အုပ္ခ်ဴ ပ္ပံုမ်ားကို ျမန္မာပညာရွင္မ်ား မွတ္တမ္းတင္ရုံသာမက ႏုိင္ငံျခားပညာရွင္ မ်ားကလည္း မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကသည္။ အနီးစပ္ဆံုး ျဖစ္ေသာ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ဆုိင္ရာမ်ားကို ကုိယ္ေတြ႔မွတ္တမ္း အျဖစ္ အီတလီ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဆန္ဂ်ာမာႏုိ( Sangermano) မွ သူ၏ မွတ္တမ္းစာအုပ္ The Burmese Empire တြင္ ေရးသားခဲ့သည္။ သူသည္ ၁၇၈၃ ဘုိးေတာ္ဘုရားလက္ထက္တြင္ ျမန္မာျပည္သုိ႔ ေရာက္လာခဲ့ျပီး ခရစ္ယာန္သာသနာကုိ ျပဳကာ ရန္ကုန္တြင္ စိန္ဂၽြန္း ဘုရာရွိခုိးေက်ာင္းကို အျပီးသတ္ တည္ေဆာက္ႏုိင္ခဲ့၏။ သူသည္ ျမန္မာျပည္တြင္ ၂၅ ႏွစ္ၾကာမွ် ေနထုိင္ခဲ့ေလ၏။ သူ၏ မွတ္တမ္းမ်ားကို က်ေနာ္ ဘေလာ့တြင္ တင္ျပသြားပါမည္။ ထုိေၾကာင့္ သမုိင္းႏွစ္သက္သူမ်ားလည္း သူ၏ အျမင္မ်ားကို ေလ့လာကာ  မိမိတုိ႔ ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေခၚ ေလ့လာႏုိင္ရန္ အခ်ိန္ယူျပီး သူ၏ The burmese empire ထဲမွ ေကာက္ႏုတ္တင္ျပသြားပါမည္။

Share:

ဆရာစံ၏ ေတာ္လွန္မူ

ကုိလုိနီအစုိးရသည္ သီေပါမင္းအလြန္ ပုန္ကုန္မူမ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ ႏွိမ္နင္းႏုိင္ခဲ့ျပီးေနာက္ ျမန္မာျပည္ကို ေအးခ်မ္းစြာ အုပ္ခ်ဴ ပ္ႏုိင္ခဲ့ေလသည္။ စူးအက္တူးေျမာင္းမွ တဆင့္ ျမန္မာ့ဆန္မ်ားကို ဥေရာပ သုိ႔ တင္ပုိ႔ရာ ျမန္မာျပည္စီးပြားေရးသည္ အလြန္ေကာင္းလာခဲ့သည္။ သစ္လုပ္ငန္း၊ ေရနံလုပ္ငန္း၊ မုိးကုတ္ပတၱျမား လုပ္ငန္းမ်ားမွ ၀င္ေငြမ်ားလည္း တုိးတက္လာခဲ့၏။ စီးပြားေရးတုိးတက္လာေသာ္လည္း ျမန္မာ့အေျခခံ လူတန္းစားမ်ား၏ ဘ၀သည္ တုိးတက္ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မူကို ျဗိတိသွ် စီးပြားေရးသမားမ်ား၊ ႏုိင္ငံေရးသမား မ်ား၊ အိႏၵိယကုန္သည္မ်ား ႏွင့္ Anglo-Burmese ဟု ေခၚေသာ ဥေရာပေသြးႏြယ္ေသာ ဗမာလူမ်ိဴ းမ်ား မ်ားသာ လက္၀ါးၾကီးအုပ္ႏုိင္ခဲ့ျပီး က်ိက်ိတက္ခ်မ္းသာၾကြယ္၀ၾကေလသည္။ 
Share:

ကုိလုိနီအစုိးရ

သီေပါမင္းပါေတာ္မူျပီးသည့္ေနာက္ ျဗိတိသွ် တုိ႔သည္ ႏုိင္ငံတ၀ွမ္းပုန္ကန္မူမ်ားကို ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ ႏွိမ္နင္းခဲ့ရသည္။ တဖက္တြင္လည္း ျမန္မာလူမူ႔အဖြဲ႔အစည္းထံမွ ယံုၾကည္မူရရန္ အထူးၾကိဳ းပမ္းခဲ့ၾကသည္။ ေျမနိမ့္ပုိင္းတြင္ ပုန္ကန္မူမ်ားကို ဆယ္ႏွစ္ ေနာက္ပုိင္း ထိန္းႏုိင္ေသာ္လည္း ၁၈၉၀ ၀န္းက်င္ အထိ ေ၀းလံေသာ ကခ်င္ေတာင္တန္းမ်ားတြင္ ျဗိတိသွ် ကို ဆန္႔က်င္တုိက္ခုိက္မူ မ်ား အနည္းငယ္ ရွိေနေသးသည္။ မျငိမ္သက္မူမ်ားေၾကာင့္ အထက္ဗမာျပည္ ႏွင့္ ေအာက္ဗမာျပည္ ကို အုပ္ခ်ဴ ပ္ႏွစ္မ်ိဴ းျဖင့္ ခြဲထားရာ ၁၈၉၀ ေနာက္ပုိင္းတြင္ အျပည့္အ၀ ေပါင္းစည္း အုပ္ခ်ဴ ပ္ခဲ့ျပီး အိႏၵိယ၏ ျပည္နယ္တခု အေနျဖင့္လည္း ေပါင္းစည္းသြားခဲ့ရသည္။

Share:

ပါေတာ္မူျပီးေနာက္

ကုန္းေဘာင္အင္ပါယာ၏ ေနာက္ဆံုးေန႔ ျဖစ္ေသာ တန္ေဆာင္မုန္းလဆုတ္ ၈ ရက္ေန႔ နံနက္ ၆ နာရီတြင္ ျဗိတိသွ် တပ္ဖြဲ႔ မ်ားသည္ တံခါးနီမွတဆင့္ အခမ္းအနားျဖင့္ ေနျပည္ေတာ္အတြင္း ၀င္ေရာက္လာခဲ့ၾကသည္။ ထုိဘုရင့္အာဏာက် ဆံုးေသာေန႔တြင္ ေနျပည္ေတာ္တြင္ ဥေပေဒစုိးမုိးေရးမရွိေတာ့ေပ။ ဥေရာပသံတမန္ မ်ားစြာသည္ ရန္ကုန္သုိ႔ စုန္ေျပးၾက၏။ မင္းမ်ိဴ းမင္းႏြယ္ ျဖစ္ေသာ အႏြယ္ေတာ္မ်ား၏ အိမ္ေတာ္သုိ႔ ဓားျပတုိက္ ၾက၏။ လမ္းေပၚတြင္လည္း လုယွက္မူမ်ား ေန႔ခ်င္းေၾကာင္ေတာင္ ပင္လွ်င္ ျပဳလုပ္ၾကကုန္ေလသည္။ ၀န္မင္းမ်ား၊အမတ္မင္း မ်ားကုိလည္း မည္သူမွ် မေလးစားၾကေတာ့၊ ဆဲသူဆဲ ေစာ္ကားသူက ေစာ္ကားမ်ားစြာျဖင့္ ေနျပည္ေတာ္သည္ ျမိဳ ႔ပ်က္သဖြယ္ ျဖစ္ေနေတာ့သည္။

Share:

ကုန္းေဘာင္အင္ပါယာ၏ ေန၀င္ခ်ိန္

ျဗိတိသွ် စီးပြားေရးသမားမ်ားသည္ အထက္ျမန္မာျပည္တြင္ လြတ္လပ္စြာ စီးပြားေရး လုပ္လုိၾကသည္။ သီေပါမင္း အစုိးရ၏ စီးပြားေရး၀ါဒသည္ တင္းၾကပ္ျပီး လြတ္လပ္မူ မရွိေပ။ ၁၈၈၅ ေအာက္တုိဘာလ တြင္ ျဗိတိသွ် ဘက္မွ စစ္ေၾကညာျခင္းသည္ မတရားက်ဴ းေက်ာ္မူသာ ျဖစ္ျပီး သစ္ ျပႆ      နာသည္ ႏုိင္ငံေတာ္အဆင့္မဟုတ္ဘဲ ဘံုေဘဘားမားကုန္သြယ္ေရးေကာ္ပိုေရးရွင္း ႏွင့္ သီေပါမင္းအစုိးရ တုိ႔၏ အျငင္းပြားမူ တရပ္သာ ျဖစ္သည္။ အမွန္မွာ ကာလကတၱားရွိ ဘုရင္ခံကုိ လန္ဒန္အစုိးရမွ  ျမန္မာျပည္အား အခ်ိန္မေရြးက်ဴ းေက်ာ္ရန္ ခြင့္ျပဳ ခ်က္ ေပးထားျပီး ျဖစ္သည္။
Share:

၁၈၈၃ကာလ ယုိယြင္းလာေသာ တုိင္းျပည္အေရး

သီေပါမင္းသည္ အာဏာလြန္ဆြဲသူမ်ားၾကားတြင္ ကေနရေသာ ရုပ္ေသးသဖြယ္ျဖစ္ေသာ္လည္း ဘုရင္တပါး ျဖစ္သည္ကတေၾကာင္း၊ ႏုိင္ငံ၏ အၾကီးအကဲတဦး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တေၾကာင္း အေကာင္းအဆုိးမ်ားအားလံုးကို ေခါင္းခံ ခဲ့ရသည္။ သီေပါမင္းသည္ တျခား မင္းသားမ်ားႏွင့္ ျခားနားခ်က္တခုမွာ သာသနာေဘာင္ တြင္ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာ ေနခဲ့ဖူးျပီး၊ ပထမျပန္စာေမးပြဲကုိလည္း ေအာင္ျမင္ခဲ့ဖူးေသာ တဦးတည္းေသာ မင္းသား တပါး ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထုိေၾကာင့္ ဘုရင္ျဖစ္ခ်ိန္တြင္ သာသနာေရးကုိ အထူး အေလးေပးခဲ့သည္။
Share:

ဒုိင္းခင္ခင္၏ ဘ၀ေကာက္ေၾကာင္း

ဒုိင္းခင္ခင္၏ ဖခင္အရင္းသည္ ကန္နီျမိဳ ႔စား ျဖစ္ေလသည္။ ကန္နီျမိဳ ႔စားသည္ ဒုိင္း၀န္မင္းၾကီးကေတာ္၏ ေမာင္အရင္း ျဖစ္ေလသည္။ ဒုိင္း၀န္မင္းၾကီးတုိ႔သည္ သားသမီး မထြန္းကားသျဖင့္ ကန္နီျမိဳ ႔စား၏ သမီးေတာ္ေလး ကို ေမြးစားခဲ့ၾကျပီး ခင္ခင္ၾကီး ဟု နာမည္ေပးခဲ့ၾကသည္။ ဖခင္နာမည္ ကို အစြဲျပဳ ကာ ဒုိင္းခင္ခင္ ဟု လူသိမ်ားခဲ့ေလသည္။ ဒုိင္း၀န္မင္းၾကီးတုိ႔သည္ ေရႊကူမင္းသား၏ ေျမးေတာ္ ေမာင္ေဖငယ္ကုိလည္း သားကဲ့သုိ႔ ခ်စ္ျမတ္ႏုိးသျဖင့္ အခြင့္ရတုိင္း ဒုိင္းခင္ခင္ျဖင့္ ငယ္စဥ္ကတည္းက ေဆာ့ေစရာ အရြယ္ေရာက္ေသာ္ ေမာင္ေဖငယ္သည္ ဒုိင္းခင္ခင္ကို ခ်စ္ခင္စြဲမက္ေလေတာ့သည္။ 
Share: