Skip to main content

ဓည၀တီျပည္ၾကီးကို သိမ္းပိုက္ျခင္း

ဓည၀တီျပည္ၾကီးသည္ အေလာင္းမင္းတရား လက္ထက္မွ စျပီး ကုန္းေဘာင္းမင္းဆက္၏ အေႏွာက္အယွက္ ကုိ မခံခဲ့ရေပ။သုိ႔ေသာ္ဘုိးေတာ္ဘုရားလက္ထက္တြင္မူ ယခင္အေျခအေနမ်ားႏွင့္ မတူေတာ့ေပ။ ဘုိးေတာ္ဘုရား သည္ ဓည၀တီျပည္ၾကီးကို သိမ္းပုိက္ရန္ အမရပူရေရႊျမိဳ ႔ေတာ္မွ အင္အား ၃၃၀၀၀ရွိေသာ တပ္
ေတာ္ျဖင့္ ခ်ီတက္ေစေလ၏။

ဓည၀တီျပည္ကို အုပ္စုိးေနေသာ မင္းမွာ မဟာသမၼတမင္း (Maha Thamada 1782- 1785) ျဖစ္၏။ ဘုိးေတာ္ဘုရား၏ တပ္ေတာ္ ခ်ီတက္ေသာ လမ္းေၾကာင္းမွာ စစ္ကုိင္းကို အရင္ ခ်ီတက္ျပီး ထုိမွ တဆင့္ ေက်ာက္တလံုးရြာတြင္ နားၾက၏။ ထုိကမွ ပုဂံအေနာက္ဘက္ တန္႔ၾကည့္ကၽြန္းတြင္ နားၾကသည္။ တန္႔ၾကည့္ကၽြန္းမွ မင္းလွမင္းေခါင္ ဦးေဆာင္ေသာ တပ္ေပါင္းစု သည္ မင္းဘူးမွ တဆင့္ ဘားအုိင္ေၾကာင္းျဖင့္ ရခုိင္သုိ႔ အလ်င္ခ်ီတက္ရေလ၏။

အိမ္ေရွ႔မင္းသား ဦးေဆာင္ေသာ တပ္ေပါင္းစု မွာမူ ျပည္ျမိဳ ႔သုိ႔ ခ်ီတက္၏။ ျပည္တြင္ စခန္း ၂ ရက္ခ်ျပီး ေနာက္ ဗ်ဴ ဟာအတုိင္း သံတြဲ၊ရမ္းျဗဲ၊မာန္ေအာင္ မ်ားကို ရေအာင္တုိက္ရန္ စစ္ျပင္ေတာ့သည္။ ရခုိင္ဘုရင္လည္း ဘုိးေတာ္ဘုရား၏ စစ္ခ်ီတက္ေသာ သတင္းကိုၾကားေသာ္ ေျမာက္ဦးျမိဳ ႔ကို အခုိင္အမာျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေလ သည္။ ျမဳိဳ ႔ရုိးမ်ားေပၚတြင္ အေျမွာက္ၾကီးမ်ား တင္ျပီး ခုခံရန္ျပင္ဆင္၏။

 ဗ်ဴ ဟာအတုိင္း အိမ္ေရွ႔မင္းသား၏ တပ္သည္ ျပည္ျမိဳ ႔မွ ခ်ီတက္ျပီး ေတာင္ကုတ္ျမစ္ဆိပ္တြင္ တခဏ တပ္ခ်ေလ၏။ ဘားအုိင္ေၾကာင္း ျဖင့္ ခ်ီတက္ေသာ မင္းလွမင္းေခါင္ ႏွင့္ မင္းသား သတုိးမင္းေစာ တုိ႔ တပ္သည္ ရခုိင္ဘုရင္မွ လႊတ္လုိက္ေလ ရခုိင္ဗုိလ္မွဴ း ေပါလံု၏ ေရွ႔ေျပးတပ္ ႏွင့္ ေတြ႔ကာ စစ္ျဖစ္ၾကေလသည္။

ရခုိင္ဗုိလ္မွဴ းသည္ အင္အားအနည္းငယ္ျဖင့္ စနည္းနာရန္သာ ထြက္လာျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ မထင္မွတ္ပဲ အမရပူရ တပ္ၾကီး ႏွင့္ ေတြ႔သျဖင့္ အနည္းငယ္သာ တုိက္ျပီး တပ္ကို ဆုတ္ကာ ေျမာက္ဦးသုိ႔ ဘုရင္ကို သတင္းပုိ႔ရန္ ဆုတ္ေလ၏။ ထုိစဥ္ အိမ္ေရွ႔မင္းသား၏ တပ္မ်ားသည္ သံတြဲျမိဳ ႔ကို တုိက္ခုိက္သိမ္းပုိက္ ႏုိင္ေလသည္။ သံတြဲ ကို သိမ္းျပီးေနာက္ မင္းလွမင္းေခါင္တုိ႔၏ တပ္ႏွင့္ ပူးေပါင္းျပီး ေတာင္ကုတ္၊ ရမ္းျဗဲ ကၽြန္း တုိ႔ကို စတင္ တုိက္ခုိက္ ေလသည္။

ရမ္းျဗဲကၽြန္းတြင္ ခံေသာ ရခုိင္အိမ္ေရွ႔မင္းသား ကိုယ္တုိင္ ခံတပ္ျဖင့္ အလံုးအရင္း အခုိင္ေနကာ အမရပူရ တပ္ အလာကို ေစာင့္ၾကိဳ ေနေလ၏။ အမရပူရတပ္မ်ားလည္း ရမ္းျဗဲကၽြန္းခံတပ္ကို အလံုးအရင္း တုိက္ၾက ေလ၏။ အမရပူရ၏ ထုိးစစ္ကို မခံႏုိင္သျဖင့္ ရခုိင္အိမ္ေရွ႔မင္းသည္ ရမ္းျဗဲကၽြန္းခံတပ္မွ သေဘၤာျဖင့္ ဆုတ္ခြာ ရေလ၏။
ေျမာက္ဦး နန္းေတာ္ကို ပံုေဖာ္ထားေသာ ပန္းခ်ီ 

ရမ္းျဗဲကၽြန္းကို အႏုိင္ရေသာ္ ၂ ရက္ခန္႔ နားျပီး ေျမာက္ဦးျမိဳ ႔ကို တုိက္ရန္ စစ္ျပင္ေလေတာ့သည္။ ထုိသုိ႔ အမရပူရတပ္မ်ား ရခုိင္အိမ္ေရွ႔စံ၏ တပ္ကို အႏုိင္ရေသာ သတင္းကို ျပန္႔ႏွံသြားရာ ရခုိင္ဘုရင္ေအာက္ရွိ နယ္စား၊ ျမိဳ႔စား မ်ားသည္ ဘုိးေတာ္ဘုရား၏ တပ္ေအာက္သုိ႔ အညံ့ခံ ၀င္လာၾကကုန္ေလ၏။

အမရပူရ အိမ္ေရွ႔မင္း၏ တပ္သည္ ေျမာက္ဦးျမိဳ ႔စပ္ နားတြင္ ဆီးၾကိဳ ေနေသာ ရခုိင္ဘုရင္၏ တပ္ႏွင့္ ေတြ႔ ေလ၏။ အိမ္ေရွ႔မင္းသားလည္း ဆင္ကို ခၽြန္းဖြင့္ကာ မိမိကုိယ္တုိင္ ေရွ႔မွေနကာ ထြက္တုိက္ ေလ၏။ အမရပူရတပ္ၾကီး ႏွင့္ ရခုိင္ဘုရင္၏ တပ္ၾကီး အျပင္းအထန္တုိက္ၾကရာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်အရူံးမ်ားၾက၏။ ေရေၾကာင္းတြင္လည္း ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အျပင္းအထန္တုိက္ၾက၏။

သုိ႔ေသာ္လည္း အမရပူရဘက္မွ အင္အားသာသျဖင့္ ရခုိင္ဘုရင္တပ္မ်ား မခုခံႏုိင္ေတာ့ဘဲ တပ္ပ်က္ကာ ရခိုင္ဘုရင္ကိုယ္တုိင္ စီးေတာ္ျမင္းျဖင့္ ေျမာက္ဦးျမိဳ ႔တြင္းသုိ႔ ၀င္ေလသည္။ ထုိအခါမွ အိမ္ေရွ႔မင္းသည္ ေျမာက္ဦးျမိဳ ႔ ႏွင့္ မနီးမေ၀း ေနရာ အေျမွာက္လြတ္ေသာ ေနရာတြင္ တပ္စခန္းခ် ေလသည္။ ရခုိင္ဘုရင္သည္ နန္း ေတာ္တြင္ အမတ္မ်ားႏွင့္ တုိင္ပင္ေလ၏။
ဒတ္ရွ္ လူမ်ိဴ း Willem schouten ေရးဆြဲထားေသာ ၁၆၇၆ ခုနွစ္က ေျမာက္ဦးျမိဳ ႔
အမတ္မ်ားက ျငိမ္းခ်မ္းေရး အရင္ယူကာ ႏုိင္ငံေတာ္ကို ထိန္းသိမ္းျပီး အင္အားၾကီးလာပါမွ ျပန္လည္ တုိက္ရန္ အၾကံေပးၾက၏။ သုိ႔ေသာ္ ရခုိင္ဘုရင္မွ သေဘာမတူဘဲ သင့္ရာအရပ္တြင္ ေရွာင္ေနျပီးမွ အမရပူရ တပ္မ်ား ဆုတ္သြားလွ်င္ ထီးနန္းကို ျပန္လည္ သိမ္းယူမည္ဟု ဆုိကာ ညဥ့္သန္းေခါင္တြင္ မိဖုရား၊သားေတာ္၊ သမီးေတာ္ မ်ား၊ ကုိယ္ရံေတာ္တပ္ ျဖင့္ ေျမာက္ဦးမွ ထြက္ေတာ္မူေလ၏။

ရခုိင္အမတ္တုိ႔လည္း ေနာက္ေန႔မနက္တြင္ ျမိဳ ႔တံခါးကို ဖြင့္ကာ လက္ေဆာင္မ်ားျဖင့္ ျမိဳ ႔ကို သိမ္းယူပါရန္ လာေရာက္ ေလွ်ာက္တင္ၾကရေလေတာ့၏။ အိမ္ေရွ႔မင္းသားသည္ AD 1785 ဇန္န၀ါရီလ 2 ရက္ေန႔ ၂ လအၾကာ တြင္ ဓည၀တီျပည္ၾကီးကို သိမ္းပုိက္ႏုိင္ေလသည္။ ရခုိင္ဘုရင္ မဟာသမၼတကိုလည္း တပ္ေတာ္ မ်ားလႊတ္ျပီး လုိက္လံ ဖမ္းဆီးေစေလ၏။

ထုိသုိ႔ ေအာင္ျမင္သည့္ အထိမ္းအမွတ္အေနျဖင့္ ရခုိင္ရွိ မဟာျမတ္မုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ၾကီးကုိလည္း ေနျပည္ေတာ္သုိ႔ ပင့္ရန္ အိမ္ေရွ႔မင္းသားမွ ဆႏၵရွိေနေလသည္။ ထုိ ဆႏၵအတုိင္း အမတ္မ်ားကို ရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ ၾကီး ပင့္ရန္ အစစအရာရာ ျပင္ဆင္ေစေတာ့သည္။

(မွတ္ခ်က္ ဒတ္ရွ္လူမ်ိဴ းေရးထားေသာ ပန္းခ်ီကို ၁၆၇၆ ဟု မွတ္တမ္းတင္ထားပါသည္။ သုိ႔ေသာ္ ပန္းခ်ီ ေရးဆြဲသူ Willem schouten သည္ ၁၆၂၅ တြင္ ကြယ္လြန္သည္ဟု မွတ္တမ္းတင္ထားၾကပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မွတ္တမ္းေလးေတြကို ကြဲေနတာကို သတိထားမိေစခ်င္ပါ၏)

Comments

Popular posts from this blog

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ ကို မ်ိဴ းျဖဳတ္မည့္သူ

မယ္ႏု သည္ အင္း၀တြင္ ေမြးဖြားသူျဖစ္ျပီး ဖခင္မွာ ေထာင္မွဴ းၾကီး ဦးလႊတ္ ျဖစ္၏။ ေမြးခ်င္း ၂ ေယာက္ရွိျပီး အစ္ကိုျဖစ္သူမွာ ေမာင္အုိ ျဖစ္သည္။ မယ္ႏု ငယ္စဥ္က မိသားစု ခရီးထြက္ၾကရာ လမ္းခရီး တခု တြင္ အနားယူ ၾက၏။ မယ္ႏု မွ ထမင္းဟင္းခ်က္ တာ၀န္ယူကာ လူၾကီးမ်ားကို ျပဳစုသည္။ နံနက္လင္းေသာ္ သူ ထမင္းခ်က္သည္ ေနရာတြင္ မူိပြင့္ၾကီး တခု လွပစြာ ေပါက္ေရာက္ေနသျဖင့္ သတင္းျပန္႔ကာ အနီးအနားမွ ရြာသား၊ရြာသူ မ်ား ရင္သပ္ရူေမာစြာ လာေရာက္ ၾကည့္ရူၾကကုန္သည္။

ဆရာေတာ္ ဦးဗုဓ္ ႏွင့္ နန္းမေတာ္ မယ္ႏု

နန္းမေတာ္ မယ္ႏု သည္ ရည္မွန္းခ်က္ အလြန္ၾကီးသူျဖစ္ျပီး အလြန္လည္း ထက္ျမက္သူျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ နန္းမေတာ္ မယ္ႏု သည္ ဒါန အလွဴ မ်ားကုိ ရက္ေရာစြာ လွဴ ဒါန္းေလ့ရွိ၏။ ( တခ်ိဴ ႔ ဆရာမ်ားကမူ ႏုိင္ငံေရး ျပည္သူမ်ား ၏ ေထာက္ခံမူ ကုိ ရခ်င္လုိ႔ လွဴ ဒါန္းမူေတြ လုပ္ေၾကာင္း ေကာက္ခ်က္ခ်ၾက၏။ ) အထူးသျဖင့္ ဆရာေတာ္ ဦးဗုဓ္ ကို ဘၾကီးေတာ္ ႏွင့္ နန္းမေတာ္ မယ္ႏု တုိ႔က နန္းျမိဳ ႔တြင္း အုတ္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီး ကို လွဴ ဒါန္းကာ ကုိးကြယ္ထား၏။

မယ္ႏု ႏွင့္ ေမာင္အို အုပ္စု တန္ခုိးထြားျခင္း

ဘၾကီးေတာ္၏ နန္းတက္ပြဲကုိ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ ျမိဳ ႔စားမ်ား ၊ ေစာ္ဘြားမ်ား တက္ေရာက္ၾကျပီး လက္ေဆာင္ မ်ားစြာ ဆက္သၾကေလ၏။ သုိ႔ေသာ္ မဏိပူရေစာ္ဘြားမွာမူ တက္ေရာက္ျခင္း မရွိသည့္အျပင္ သံအမတ္ ကုိလည္း လႊတ္ျခင္းမရွိသျဖင့္ ပုန္ကန္သည္ဟု ဘၾကီးေတာ္ မွ ယူဆေလသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မဏိပူရ ကုိ စစ္ခင္းရန္ ျပင္ဆင္ေစေလသည္။